घरी बनवलेले अन्न उच्च रक्तदाबावरील उपाय" उच्च रक्तदाबावरील आहार

ह्यावर "फक्त घरी बनवलेले अन्न खाणे" उत्तम आणि सोपा उपाय आहे.

ह्यापैकी जास्त मीठ म्हणजेच सोडियम ची मात्रा जास्त असलेले पदार्थ टाळणे आणि पोटॅशियमची मात्रा असलेले पदार्थ खाणे हे  अतिशय महत्वाचे आहे.तसेच लघवीची मात्रा वाढवून शरीरातील सूज आणि सोडियम ची मात्रा कमी करणारे पदार्थही ह्यामध्ये उपयुक्त ठरतात.

आपल्यापैकी बरेचसे हाय ब्लड प्रेशर चे रुग्ण मीठ कमी खातात परंतु ज्या पदार्थांमध्ये छुपे मीठ म्हणजेच सोडियम आहे,ते मात्र खात असतात जसे बेकारीचे पदार्थ, रेडी टू यूज पदार्थ, प्रोसेस केलेले पदार्थ,चिप्स,चीज,इ .तर हे टाळले पाहिजे.

पोटॅशिअम जास्त असलेले पदार्थ जसे केळी, बटाटा, रताळी, सुरण, शिंगाडा, अरबी ,तसेच पावटा ,चवळी, मटकी, राजमा, सोयाबीन, डाळींमध्ये मुगडाळ आणि उडीद डाळ, ओला नारळ आणि नारळाचे पाणी,हिरव्या पालेभाज्या, कोहळा,वांगी, सर्व प्रकारच्या शेंगभाज्या, फ्लॉवर,

सुक्या मेव्यामध्ये खारीक, मनुके , अंजीर हे पदार्थ नियमित खावे.

तसेच सोडा, कृत्रिम रंग आणि प्रीझरवेटीव वापरून तयार केलेले ज्यूस किंवा सॉफ्ट ड्रिंक्स न पिता नारळाचे पाणी, लिंबू पाणी, उसाचा रस, अननसचा ज्यूस, बीटरूटचा ज्यूस पिणे हाय बीपी कमी करतात.

तसेच लघवीचे प्रमाण वाढवून शरीरातील सोडियमचे प्रमाण कमी करणारे पदार्थ जसे नारळपाणी, लिंबूपाणी, कलिंगड, खरबूज, काकडी, टोमॅटो, पावटा, उसाचा रस हे ही खावे.

तसेच कलिंगड आणि बीटरूट रक्तवाहिन्यांवरील ताण कमी करण्यास मदत करतात.

तसेच कच्च्या भाज्या सॅलड च्या स्वरूपामध्ये खाव्यात.

कवठ, लसूण खाण्याने पण चांगले परिणाम हॊतात.

काय टाळावे :-

पदार्थ आळणी असेल तरी वरून मीठ घेऊ नये.

खारवलेले शेंगदाणे,काजू,बदाम इ.

रेडी टु यूज पदार्थ जसे नूडल्स, पास्ता, मॅगी, पॉपकॉर्न, कॅन आणि टिन मधील पदार्थ, प्रोसेस केलेले पदार्थ जसे चीज, बटर (ह्या ऐवजी घरी बनवलेले लोणी किंवा तूप वापरावे), प्रोसेस केलेले मांस म्हणजेच प्रोसेस्ड नॉनव्हेज पदार्थ, जॅम, जेली, सॉस सारखे पदार्थ,

तसेच चिप्स, बाहेरचे तळलेले पदार्थ,(घरातील तळलेले पदार्थ कधीतरी खाल्ले तरी चालतील),

पाव, ब्रेड, खारी, टोस्ट, बिस्कीट सारखे बेकारीचे पदार्थ पूर्णपणे टाळावेत.

तसेच हिरव्या पालेभाज्यांमध्ये मिठाचे प्रमाण नैसर्गिकरीत्याच जास्त असल्यामुळे भाज्या शिजवताना त्यामध्ये मीठ टाकू नये, तसेच मूळा, फ्लॉवर, तोंडली, कांद्याची पात, ह्यामध्येही मीठ टाकू नये.

सैंधव मीठ वापरून केलेले घरी बनवलेले लोणचे, कुरडई चालेल.

शक्यतो कॉफी टाळावी कारण कॉफीने ब्लडप्रेशर वाढतो.

मांसाहार पूर्णपणे टाळता आला तर उत्तमच परंतु जर आवडत असेल किंवा कामानिमित्त, खेळानिमित्त खावे लागत असेल तर महिन्यातुन २ वेळा खावे आणि अंडी आठवड्यातून ३ वेळा खावे. त्यातूनही सुकी मासळी खाऊ नये.

सिगारेट, दारू, तंबाखू यासारखे व्यसन तर पूर्णपने टाळावे.

एकूणच घरी बनवलेले जेवण आणि स्नॅक्स खावे.

साध्या मिठाऐवजी सैंधव मीठ वापरावे.

आयुर्वेदामध्येही विड्याचे पान, गुलकंद, वेखंड चूर्ण, अश्वगंधा चूर्ण खाल्ल्याने ब्लड प्रेशरचा त्रास होत नाही किंवा वाढलेला ब्लड प्रेशर कमी होतो असे वर्णन आहे.

ह्या पथ्यकर आहारासोबतच पुरेशी झोप, मेडिटेशन (ध्यान ), ४५ मिनिट्स रोज व्यायाम करणे हे तर हवेच.

डॉ. स्वाती खारतोडे

वैद्यकीय आहारतज्ञ, पुणे

“Home made food- The best answer to lower the high blood pressure”

There are many reasons for hypertension but some of the common reasons are high sodium level in blood, unhealthy eating habits , obesity, physical and mental stress, lack of sleep, smoking, alcohol intake, etc.

"Homemade Food" is the best option to lower the high blood pressure.

First and most important modification is taking low salt (sodium) intake in daily diet and including high potassium & diuretics rich foods which helps to reduce high blood pressure. Many of us practices minimal use of salt while cooking food but the hidden sources of salt in the form of sodium we eat unknowingly through processed food, packaged food, bakery products, chips, cheese or any other food which is not cooked in our kitchen, So strictly avoid all these foods.

Include high potassium foods such as banana, roots and tubers like sweet potatoes, potatoes, water chest nuts, suran, colocasia leaves, Beans specifically field beans, broad beans and cow pea, moth beans, rajma, soyabean, Pulses like moong dal, udad dal, Fresh coconut, Green leafy vegetables specially spinach, Ash gourd, Brinjal, all sheng vegetables (Legumes), Cauliflower, Kharik(dry dates), Manuke(raisins), Kawath (wood apple), Anjir(figs), Garlic, Onion,

Drinks- Also instead of drinking any bottle drinks which is made by artificial sweeteners or sodas, drink coconut water, sugarcane juice, pineapple juice, beetroot juice which helps to lower high bp.

Diuretics - Other important point is when there is high sodium level then body holds more water so foods which act as a diuretics should be included like water melon, musk melon, pineapple, lemon water, Cucumber, tomatoes, sugarcane juice, beans etc.

Foods like beetroot, watermelon helps to dilate peripheral blood vessels.

Include raw vegetables as a salad with major meal.

Avoid :-

Extra salt, Salty nuts, canned and tinned foods,

Ready to use food like noodles, pasta etc, Packaged foods, Foods that preserved by adding preservatives like jam, jelly, sauce, maggie,etc,

Chips, Popcorn, Butter (Instead Use homemade makkhan)

Bakery products like bread, pav, khari, toast, biscuits etc,

Foods made by using baking soda.

Fast Foods, outsides fried foods like vada pav, samosa etc.

Processed meat, If possible avoid completely non veg foods or eat in limited quantity,i.e. once or twice a month only and that is too made at home.

Also do not add salt while cooking green leafy vegetables, cauliflower, sweet potato, spring onion, coriander, raddish, drumsticks,  tinda.

Occasionally can eat kuradai, pickle which is made by using saindhav namak/rock salt at home.

Strictly avoid alcohol, Smoking, Soft drinks, bournvita, complan, horlicks like powders. Avoid coffee also as it increases bp.

Best option is to eat only 'home made meals and snacks' instead of packaged & processed food.

And most important use rock salt/ himalayan salt/ saindhav namak instead of white salt.

As per ayurveda-- Vidyache paan,  Gulkand, (sweet rose petal), vekhand churn, Ashwagandha churn helps to lower blood pressure.

Exercise in the form of running, brisk walking, jogging, cycling, swimming 5-6 days a week with weight training in the form of body weight exercise or in the gym must be included.

Regular 7-8 hours sleep. Meditation will help to lower blood pressure.

Dr. Swati Khartode

Clinical Dietitian, Pune