पावसाळ्यातील आजार आणि आहार" - भाग १ ' डेंग्यू ' ' Dengue'

डेंग्यूच्या आहारामध्ये कमी झालेली पचनशक्ती,कमी झालेल्या पेशी (प्लेटलेट्स ),मळमळ,उलट्या,

भूक  न लागणे ह्या सर्व गोष्टींबरोबरच डिहायड्रेशन होऊ न देणे, शरीराला ताकद आणि योग्य तेवढा उष्मांक मिळेल असा आहार घेणे हे खूप गरजेचे असते.

डेंग्यूमध्ये पहिले किमान ७-८ दिवस तरी पचायला हलका आहार घ्यावा,कारण डेंग्यू मध्ये लिव्हरला सूज आलेली असते आणि हलका आहार घेतला तर लिव्हरला थोडी विश्रांती देऊन पुन्हा नंतर कावीळ होण्याची शक्यता कमी होते. त्यासाठी पहिले ४ दिवस भाज्यांचे सूप्स, डाळ तांदळाची पेज,फळे हे घ्यावे, त्यानंतरचे ४ दिवस मऊ भात वरण, मूगडाळ,मसूरडाळ खिचडी,उपमा ह्यासारखे पदार्थ तूप टाकून खावी. दही भात तर एकदम उत्तम.उकडलेल्या भाज्यांमध्ये जसे बटाटा,रताळी,अरबी,लाल भोपळा तूप मिरेपूड जिरेपूड टाकून खावे.

तसेच कोणत्याही प्रकारच्या तापामध्ये पाण्याचे प्रमाण खूप कमी होते म्हणून साध्या पाण्यासोबतच नारळाचे पाणी, लिंबूसरबत, ताजे ताक, उसाचा रस,आल्याचा काढा,हळद टाकलेले दूध, डब्लू एच ओ प्रमाणित ओ आर एस, ह्यासारखे द्रवपदार्थ घ्यावेत.

क जीवनसत्व युक्त असलेले फळे भरपूर खावीत,त्यासाठी फक्त किवीवर भर न देता, लिंबूसरबत, आवळा, पेरू, संत्री, मोसंबी, ही फळे खावीत.

ह्या क जीवनसत्व युक्त असलेल्या फळांसोबतच टोमॅटो, बीट, गाजर ह्यांसारख्या लाल रंगाच्या भाज्यांचे ज्यूस पिण्याने पण पेशी वाढण्यास मदत झाल्याचे दिसून आले आहे,ज्यूस जमत नसल्यास सॅलड म्हणून खावे.

गाईचा चिकाने पण पेशी वाढलेले आढळून आले आहे,चिक मिळत नसल्यास त्याचे सप्लिमेंट वापरू शकता.

पपईच्या पानांचा ज्यूस मधासोबत घ्यावा किंवा त्याच्या गोळ्या कित्येक डॉक्टर्स रुग्णांना देतात.

*काय खाण्याचे टाळावे :-

चपाती,भाकरी, तळलेले पदार्थ, बिस्किट्स आणि इतर बेकरीचे पदार्थ जसे पाव , ब्रेड ,खारी ,टोस्ट यासारखे पदार्थ पहिल्या आठवड्यामध्ये पूर्णपणे टाळावेत.मांसाहार तर किमान १ महिना खाण्याचे टाळावे.उकडलेल्या अंड्याचा पांढरा भाग २ आठवड्याने खाल्ला तरी चालेल.

मांसाहारामध्ये पाया सूप पहिल्या आठवड्यामध्ये दिल्यास पेशी वाढल्याचे दिसून आले आहे पण ह्याबाबतीत प्रत्येक रुग्णामध्ये त्याचे व्यवस्थित परीक्षण करण्याची गरज आहे.

आणि ह्यासोबतच पूर्णपणे विश्रांती घेणे, झोप घेणे महत्वाचे आहे.

"Diseases In Rainy Season And Diet"-Part 1

'Dengue'

While taking diet in Dengue positive patients the most important points to be considered are poor digestion, low platelet count, nausea, vomiting,loss of appetite.  Its also important to correct the de-hyadration. Foods which are rich in nutrients, easily digestible, healthy, nutritious and energy dense should be included.

In the first week of dengue fever always eat semi-soild and soft diet as there is swelling on liver, so that we can avoid jaundice (hepatitis) or deranged liver enzymes.

So first 4 days semisolid diet like vegetable soups, rice pulses soups, fruits should be included. From next 4 days soft diet like soft rice dal, moongdal or masoor dal khichadi, upma with lot of ghee should be taken,curd rice is the best option to increase platelets. Mashed boiled vegetables like potatoes, sweet potatoes, arabi, red pumpkin with the tadka of ghee, pepper and cumin seeds powder can be taken.

In any kind of fever there is always dehydration so include coconut water, nimbu sarbat, fresh buttermilk, sugarcane juice, ginger kadha, turmeric milk, WHO approved ORS powder with normal water.

Don't force only on kiwi for Vitamin C rich fruits,lemon juice, guava, orange, sweet lime, indian gooseberry are the best option to increase platelets.With this vitamin C rich fruits include juice or salad of red coloured vegetables like tomato + beetroot + carrot.

Cow colostrum or its supplement also helps to increase platelet count and immunity too.

Take papaya leaf extract with honey, now a days many doctors start papaya leaf extract capsules with other medicines.

*What to avoid :-

Strictly avoid Phulka or chapati, bhakri, fried foods, bakery products like biscuits,pav, bread, khari, toast, cake for first week.

Strictly avoid non veg foods like mutton, chicken, fish for 1 month. Egg white can eat after 2 weeks.

Bone broth (paya soup) helps in increasing platelet count but it should be given after thoroughly examination of patient.

Bed rest, sufficient sleep are also the most important with above diet .